حد ضرر در بورس؛ تعیین و محاسبه حجم معامله
حد ضرر را وقتی سهم افت کرده تعیین کنیم یا پیش از خرید؟ اگر قرار است بخشی از برنامه معامله باشد، باید پیش از ورود روشن شود: با چه اتفاقی تحلیل شما نامعتبر می‌شود، چه مقدار از سرمایه درگیر است و خروج چگونه انجام می‌شود؟ این راهنمای بی‌نظیرچارت، روش تعیین حد ضرر در بورس را از عدد روی نمودار به یک برنامه قابل‌بررسی وصل می‌کند.
حد ضرر را با چه روشی تعیین کنیم؟
روش انتخابی باید با منطق ورود هماهنگ باشد. اگر ورود شما بر پایه حفظ یک حمایت است، شکست معتبر همان ساختار می‌تواند موضوع بازنگری باشد. اگر صرفاً یک درصد ثابت انتخاب می‌کنید، لازم است بررسی کنید که این فاصله با نوسان معمول سهم و دوره معامله تناسب دارد یا نه.
| روش | قاعده کلی | نکته‌ای که باید روشن شود |
|---|---|---|
| درصد ثابت | تعیین فاصله مشخص از قیمت ورود | چرا این درصد؟ آیا با نوسان سهم سازگار است؟ |
| مبتنی بر ساختار قیمت | تعیین شرط بر پایه حمایت یا نامعتبرشدن الگوی تحلیل | معیار شکست چیست؛ لمس قیمت یا پایان یک بازه مشخص؟ |
| متحرک یا تریلینگ | به‌روزرسانی قاعده خروج با حرکت مطلوب قیمت | فاصله و زمان جابه‌جایی باید از قبل تعریف شود |
| زمانی | بازنگری اگر فرض تحلیل در مدت مشخص محقق نشود | پایان مهلت به‌تنهایی سفارش فروش ایجاد نمی‌کند |
برای همه سهم‌ها و همه دوره‌ها یک درصد واحد وجود ندارد. حد خیلی نزدیک می‌تواند با نوسان معمول فعال شود؛ حد خیلی دور نیز زیان بالقوه را بالا می‌برد. راه‌حل این نیست که بعد از افت، مرتب عدد را پایین ببرید. ابتدا قاعده را بنویسید و اندازه موقعیت را با آن هماهنگ کنید.
محاسبه حد ضرر و حجم معامله با مثال
فرض کنید سرمایه مبنای برنامه شما ۱۰۰ میلیون تومان است و در این تمرین، سقف ریسک برنامه‌ریزی‌شده یک معامله را یک میلیون تومان در نظر گرفته‌اید. قیمت ورود فرضی هر سهم ۲٬۰۰۰ تومان و قیمت خروج برنامه‌ریزی‌شده ۱٬۸۰۰ تومان است. فاصله این دو، ۲۰۰ تومان برای هر سهم است.
بودجه زیان برنامه‌ریزی‌شده ÷ فاصله ورود تا خروج
۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ (۲٬۰۰۰ − ۱٬۸۰۰) = ۵٬۰۰۰ سهم
ارزش ورود در این مثال: ۵٬۰۰۰ × ۲٬۰۰۰ = ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
این محاسبه ساده، کارمزد و اختلاف قیمت اجرای واقعی را در نظر نگرفته است. در اجرای برنامه، برای این هزینه‌ها و احتمال فروش پایین‌تر از حد مورد نظر حاشیه بگذارید. عدد یک میلیون تومان و نسبت یک درصد در این مثال، توصیه ریسک مناسب برای شما نیستند.
حالا اگر به‌جای ۵٬۰۰۰ سهم، ۲۰٬۰۰۰ سهم بخرید، با همان فاصله ۲۰۰ تومانی، زیان برنامه‌ریزی‌شده به چهار میلیون تومان می‌رسد. پس نوشتن حد ضرر بدون کنترل حجم، میزان ریسک کل سرمایه را مشخص نمی‌کند.
ریسک هم‌زمان چند معامله را هم جمع کنید. چند سهم از یک صنعت ممکن است در یک خبر مشترک هم‌جهت حرکت کنند؛ جدا بودن نام نمادها به معنی مستقل‌بودن ریسک آن‌ها نیست.
چرا رسیدن قیمت به حد ضرر با فروش سهم فرق دارد؟
در بورس، تصمیم خروج و انجام معامله دو مرحله جدا هستند. وقتی فروشنده بیشتر از خریدار باشد، ممکن است سفارش شما در صف بماند. در توقف نماد امکان معامله وجود ندارد و بازگشایی نیز می‌تواند با قیمت متفاوت انجام شود. بنابراین زیان واقعی ممکن است از مبلغ محاسبه‌شده بیشتر شود.
اگر سامانه کارگزاری شما قابلیت سفارش شرطی ارائه می‌کند، شرایط همان قابلیت را بخوانید: شرط بر چه قیمتی فعال می‌شود، سفارش با چه قیمتی ارسال می‌شود، چه مدت اعتبار دارد و در نبود خریدار چه اتفاقی می‌افتد؟ ثبت یک عدد در دفتر یا فعال‌کردن هشدار قیمت، به‌خودی‌خود سفارش فروش نیست.
برای مثال، اگر خروج برنامه‌ریزی‌شده در ۱٬۸۰۰ تومان عملی نشود و فروش فرضی در ۱٬۷۰۰ تومان انجام شود، زیان ۵٬۰۰۰ سهم، قبل از هزینه‌ها، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد بود. این اختلاف نشان می‌دهد چرا نقدشوندگی باید پیش از ورود بررسی شود.
یک برگه کوتاه برای نوشتن برنامه معامله
پیش از سفارش، این شش مورد را در دفتر یا فایل خود ثبت کنید. اگر پاسخ یکی روشن نیست، همان بخش از برنامه هنوز کامل نشده است.
- دلیل ورود: چه داده یا ساختاری از تحلیل شما پشتیبانی می‌کند؟
- شرط نامعتبرشدن: کدام رخداد باعث خروج یا بازنگری می‌شود؟
- بودجه ریسک: زیان برنامه‌ریزی‌شده چه سهمی از کل سرمایه دارد؟
- حجم و هزینه: تعداد سهم با فاصله خروج و توان مالی شما هماهنگ است؟
- نحوه اجرا: هشدار، پیگیری دستی یا سفارش شرطی؛ محدودیت هرکدام چیست؟
- بازبینی: پس از معامله، قیمت واقعی اجرا و علت اختلاف با برنامه ثبت می‌شود؟
شرط خروج را از روی تعریف یک کانال یا عددی که بدون توضیح منتشر شده کپی نکنید. در راهنمای بررسی سیگنال بورس، معیارهای ارزیابی یک تحلیل قابل‌پیگیری را می‌بینید.
خطاهای رایج در تعیین حد ضرر
حد ضرر را پایین‌تر ببرم تا فعال نشود؟
جابه‌جایی برای نپذیرفتن زیان، ریسک اولیه برنامه را تغییر می‌دهد. اگر داده تازه‌ای دارید، اثر تصمیم تازه بر کل سرمایه را دوباره محاسبه و دلیل آن را ثبت کنید؛ صرف امید به برگشت قیمت، تحلیل جدید محسوب نمی‌شود.
حد ضرر ۱۰ درصدی برای همه سهم‌ها مناسب است؟
خیر. نوسان، نقدشوندگی، افق معامله و منطق ورود متفاوت‌اند. درصد انتخابی باید بخشی از روشی تعریف‌شده باشد، نه یک عدد عمومی برای همه نمادها.
حد ضرر متحرک با حد ثابت چه فرقی دارد؟
در روش متحرک، شرط خروج با حرکت مطلوب قیمت طبق قاعده تغییر می‌کند. فاصله و مبنای جابه‌جایی را باید پیشاپیش مشخص کنید؛ تغییر سلیقه‌ای پس از هر نوسان، اجرای منظم این روش را دشوار می‌کند.
منابع برای مطالعه بیشتر
تاریخ بازبینی: ۳ آبان ۱۴۰۵. مثال‌ها تألیفی و آموزشی‌اند؛ قیمت یا پیشنهاد خرید یک دارایی مشخص نیستند.
